การตั้งเมืองสุวรรณภูมิและร้อยเอ็ด : ต้นกำเนิดเมืองมหาสารคาม
May 15, 2008
กลุ่มที่อพยพเข้ามาสู่ตอนกลางลุ่มน้ำชีที่เป็นกลุ่มใหญ่มีผู้นำที่เข้มแข็งและเป็นบรรพบุรุษของชาวมหาสารคาม คือ กลุ่มหลวงพ่อวัดโพนสะเม็ก กล่าวคือ เมื่อพระเจ้าสุริยวงศาแห่งอาณาจักรล้านช้างสวรรคตเมื่อ พ.ศ. 2233
ได้เกิดจลาจลเพื่อชิงราชสมบัติ หลวงพ่อวัดโพนสะเม็ก ซึ่งเป็นที่เคารพศรัทธาอย่างสูงของชาวเวียงจันทร์เพราะว่าหลวงพ่อบรรลุธรรมชั้นสูง จนได้รับการเรียกขานว่า “ญาคูขี้หอม” ได้พาราษฎรราว 3,300 คน อพยพจากเมืองเวียงจันทร์ ลงมาตามลำน้ำโขง ในที่สุดได้ตั้งถิ่นฐานอยู่ในเมืองจำปาศักดิ์ เมื่อ พ.ศ. 2252 แต่เนื่องจากหลวงพ่อวัดโพนสะเม็กเป็นบรรพชิตไม่สะดวกในการปกครองไพร่พล จึงได้อัญเชิญเจ้าหน่อกษัตริย์ ซึ่งเป็นพระราชนัดดาของพระเจ้าสุริยวงศา สถาปนาเป็นเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร ปกครองเมืองจำปาศักดิ์ เมื่อ พ.ศ. 2256 ต่อมา ได้ส่งผู้คนออกไปตั้งถิ่นฐานหลายแห่ง ที่สำคัญคือ ให้ท้าวมั่นไปตั้งที่บ้านโพน ต่อมาเป็นเมืองมั่นหรือเมืองสาละวัน ให้จารย์แก้วไปตั้งอยู่บ้านท่ง หรือทุ่ง ต่อมาเป็นเมืองสุวรรณภูมิ
บ้านทุ่งเป็นชุมชนของวัฒนธรรมล้านช้างกลุ่มแรก ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานในบริเวณตอนกลางของที่ราบสูงโคราช ตั้วแต่ พ.ศ. 2256 เป็นต้นมา บริวารของจารย์แก้วมีประมาณ 3,000 คน และได้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ต่อมาเกิดความขัดแย้งในเมืองสุวรรณภูมิ ท้าวทนซึ่งเป็นน้องของเจ้าเมืองได้อพยพครอบครัวและบริวารมาอยู่ที่บ้านดงเมืองจอกแล้วย้ายมาตั้งอยู่บ้านกุ่ม ซึ่งเคยเป็นเมืองสาเกตในอดีต ราชสำนักธนบุรีจึงแต่งตั้งท้าวทนเป็น พระขัติยวงษาเจ้าเมือง และยกฐานะบ้านกุ่มเป็นเมืองร้อยเอ็ด เมื่อ พ.ศ. 2318



